Дургүйд хүчгүй гэдэг дээ ууг нь бол....

Эрх чөлөө, эв нэгдэл, энх тавныг уриалсан цагаан хувцастнууд

Хиргүй тунгалаг, цэвэр ариун, гэрэл гэгээтэй гээд бүх л сайн сайхны билэгдэл болсон цагаан өнгө. Гэм хорын өчүүхэн төдий толбыг халдааж боломгүй
Эрч хүчтэй, өөдрөг байж, юуг ч хийж чадах хүсэл тэмүүллээр дүүрэн залуусыг цагаантай зүйрлэж болмоор. Алдаж онож болох ч дэврүүн сэтгэл нь бүхнийг цайруулж чадах юм шиг. Тэгвэл өнгөрсөн долоо хоногийн баасан гаригийн орой “UB palace”-ийн “Royal” танхимд их хотын залуусын “White Silence” электро шоу боллоо. Бүрий болохтой зэрэгцэн хөлөөсөө толгой хүртэл цагаан өнгийн хувцас өмссөн залуус тэр хавиар эргэлдэж эхэлсэн. Харанхуйд яг л l гэрэл асах мэт харагдаж байв.
Тав дахь удаагаа болж буй “White Silence”-ыг энэ жил “Mongol mix project”, “Залуучуудын нэгдсэн зөвлөл” хамтран зохион байгуулsan. Өмнө нь томоохон компаниуд тус наадмыг ивээн тэтгэж, согтууруулах ундаа давхар сурталчилдаг байсан. Харин “Залуучуудын нэгдсэн зөвлөл”-тэй хамтарснаар энэ асуудал үгүй болж, зөвхөн үйл ажиллагаандаа анхаарч, мартагдахааргүй нэг оройг зохион байгуулах боломжтой болсон хэмээн “Mongol mix project”-ийнхон хэлж байлаа.
Цагаан хувцастнууд цугларсаар шөнө дунд баяр албан ёсоор эхэлсэн юм.
Зөвхөн цагаан хувцастнуудыг оруулах төдийгүй орчныг ч тэдэнд зориулан бэлтгэжээ. Танхимыг тэр чигт нь цагаан өнгөөр засаж, чимэглэсэн байв.
Электро хөгжмийн амин сүнс бол яах аргагүй дижи байдаг. Дижи Түвшин, Үүрээ, Батаа болон Тэмүүжин нар энэ орой залуусыг доргиож байлаа. Тэд дэлхийд алдартай aя тавихын зэрэгцээ өөрсдийн бүтээлээс ч тоглoсон юм. Дашрамд дурдахад энэхүү шоуны үеэр дижи нар “АТС 40” хэмээх шинэ төхөөрөмж ашигласан. Энэхүү төхөөрөмж нь дэлхийн шилдэг клубүүдийн хэрэглэж буй хамгийн сүүлийн үеийн технологиор бүтсэн аж. Манай залуус дэлхийтэй хөл нийлүүлэн алхах болсон нь эндээс харагдаж байгаа биз.
Энэ жилийн “White Silence”-ыг “Эв нэгдэл, эрх чөлөө, энх тайван” уриан дор зохион байгуулsan yum. Учир нь залуус хамтдаа нэг цул болон, хүчээ нэгтгэснээр Монгол маань цэцэглэн хөгжинө гэсэн утгатай.
Баасан гариг бүр шоу цэнгээн болдог ч залуусыг хувцасны өнгөнөөс эхлээд, үзэл санаа, эв нэгдлээр нэгтгэдэг нь “White Silence”-ийн онцлог. Цагаан өнгө нь хүнд амралт, тайтгарал, итгэл найдвар өгдөг гэдэг. Түүнчлэн шинэ сэргэг санааг өдөөгч, ирээдүйд тэмүүлэх их эрч хүч өгдөг хэмээн өнгө судлалын сэтгэл зүйд үздэг байна. Тэгэхээр цагаан хувцастнуудын цугларалтад ирсэн хүн бүрт энэ арга хэмжээ сайнаар нөлөөлсөн нь дамжиггүй.
Шоу дундаа орж, “Бурхан бол дижи, амьдрал бол бүжгийн талбай, хайр бол хэмнэл” хэмээх нэгэн дууны үгс тэнд биеллээ олж байх шиг. Сансар огторгуйд яваа мэт электро хөгжмийн хэмнэл, харанхуйд неон мэт гэрэлтэх цагаан өнгө, бүжгийн талбай дахь залуус орчлонгоос бараг л тасарч байсан биз. Хүрэлцэн ирсэн зочдын дунд өвөрмөц, бусдаас онцгой хувцасласан залуус олон байлаа.
2010 ony “White Silence” oemnoeh jilueuediinhiig bodvol har'cangui olon huen hamarsan yum. Zohion baiguulagchdyn helsneer zaluuchuud olnooroo cuglaj, shine erch huech selbej chadsan bolov uu. Erh choeloeoeg tunhaglan, ev negdlee batatgan, enh taivanch uezliig urialsan cagaan huvcastnuudyn bayar ueuer hayaarahad oendoerloeloeoe. Zaluus ajil ueilseeree damjuulan niigmee gegeeleg zug zalahad endees avsan cenegee ashiglah biz ee.

Хуртай өдөр дэгтэй болсон Playtime

Майхан сав, том цүнх, гитар үүрсэн хүмүүс бямба гаригийн өглөө Драмын театр хавиар бужигналдаж байв. Тэд есөн нас хүрч буй “Playtime” амьд хөгжмийн наадамд оролцохоор цугларсан нь энэ. Удалгүй автобус ч ирж, бид Гачууртыг зорин хөдөллөө.
Хит парадыг байнга тэргүүлдэг нөгөө л хэдэн дуу автобусны хөгжмөөр явна. Харин рокын үнэнч шүтэн бишрэгчид тус тусын чихэвчээ зүүн, дуртай хөгжмөө сонсон, “бие халаалт”-аа хийж буй нь анзаарагдсан. Би ч тэднээс үл дутан Германы трэш метал “Kreator”-г чихээрээ дамжуулж, зүрхэндээ тоглуулан цааш явлаа. Хамгийн ихээр хүндлэн биширдэг хүнтэйгээ уулзах болвол ямархан нэг салхи сэтгэл дотор тань шууран ирж, хоргох агшныг санаж байна уу? Тэгвэл тэр мэдрэмж намайг бүхэлд нь эзэмдчихээд байлаа. Чихнээ шуурах “хахир” хөгжим, хамт яваа залуусын эрчим хүчний урсгал, шугамын автобусыг хурдны машинтай “андууран” давхих жолооч...Миний хувьд тэр бүр гадагшилдаггүй адреналин даавар энэ замын турш дотроос оргилж байсныг нуух юун.
Хагас цагийн дараа “Монгол Шилтгээн”-ий үүдэнд унаа маань “газардлаа”. Хулгана багтмаар жижигхэн хаалга руу залуус мал мэт зүтгэлгүйгээр дараалалдаа зогсон, соёлтой гээч нь орцгоож байлаа. Жилийн жилд л “Playtime” руу хүнсний зүйл авч орохыг хориглодог. Энэ удаа ч мөн адил. Хаалгаар оров уу үгүй юу хамгаалагчид хүмүүсийн цүнхийг “нэгжицгээнэ”. Хоол унд, элдэв төрлийн “өвс ургамал”-гүй цүнхний эзэд ногоон гэрлээр урагшилж байв. Тэгээд ч ихэнх цүнх онц дүн авсан.
Өдрийн 13 цагийн үед амьд хөгжмийн наадамчид буурь сууриа олж, майхан сэлтээ босгож, зарим нь шингэн талхаа хүртэн тухлан сууцгаажээ. Энэ завсар хүмүүс нэмэгдэн ирсээр.
Төлөвлөгөө ёсоор наадам 13.30 цагт эхлэх байсан. Гэхдээ хаанахын ямар ч тоглолт цагтаа эхлэхгүй бичигдээгүй “хууль” манайд үйлчилдэг. Харин ч хаа очиж ердөө л 30 минут хоцорч эхэлсэн нь баярлууштай байлаа. Шинэ залуу хамтлагууд наадмын салхийг хагалах нь мэдээж. Хуваарь дээр “Азжаргал” гэсэн нэр хамгийн эхэнд байсан. Сүүлчийн тэмээний ачаа хүнд гэдэг ч эргэлзээ, үл итгэл, шооч харцнуудыг тас цохин, эхний салхийг хагалана гэдэг хамгаас хэцүү. Харин “Азжаргал”-д техникийн жижигхэн зовлон тохиосныг эс тооцвол тэд ч салхийг хагалах шиг болсон. Бяцхан охин шиг эгдүү хүрэм хоолойтой гоцлол дуучин үзэгчдийн хайрыг татаж байсан. Тэдний дараа “Crankheads” хамтлагынхан тайзнаа гарсан бөгөөд аргил дуугаралтыг гаргагч басс гитарчин нь эмэгтэй хүн байв. Эмэгтэй рок дуучид, хөгжимчид нэг үеэ бодвол харьцангуй олширсон нь харгадлаа. Оролцсон 45 хамтлагийн дөрөв дэх нь болох “Swing Round”-ийн гоцлооч нь мөн л бүсгүй хүн. Америкийн инди рок “Yeah yeah yeahs”-ийн дуунуудаас тун чадварлаг тоглосон.
Шинэ гарч ирж буй залуус дэлхийн алдартай хамтлаг, дуучдын бүтээлээс гадна өөрсдийн бүтээлээс ч тоглож байлаа. Амьд тоглолт гэхээр ихэнх хүмүүст хөгжмийн хэмнэлд толгойгоо саван, үсрэх төсөөлөгддөг. Тэгвэл эхний хамтлагуудыг тоглох үед тэр үзэгдэл болсонгүй ээ. Танихгүй хамтлагуудын мэдэхгүй дуунаас бишүүрхэцгээсэн үү, хараахан “халж” эхлээгүй байсных уу. Аль нэг нь л байх. “Наадамчид” гараа халаасандаа хийн зогсож, шинэчүүдийг сонжих мэт үзэцгээж байсан.
Энэ завсар “Playtime”-ыг хэсэг тойрон, хүмүүсийн ярианд чих тавьлаа. Жил бүр ирдэг үнэнч үзэгчид зохион байгуулалт, хөгжмийн техник, дуугаралт нь түрүү жилүүдийнхээс эрс сайжирсныг дурьдаж байв. Харин наадмын үеэр тоглолтоос өөр үзэж харах зүйл байхгүй байсанд хүмүүс сэтгэл дундуур байсан. Өмнөх наадмын үеэр гарсан зургийн үзэсгэлэн, body art, шивээс, цоолбор, хувцас, чимэглэлийн худалдаа аль нь ч байсангүй. Тайз, хоолны хэсэг хавиар хийх юмгүй хөлхөлдсөн хүмүүс л байлаа. 2009 оны наадмын үеэр тэнд хар тамхи борлуулсан, хэрэглэсэн хэрэг гарсан. Тэгвэл энэ жил рокерууд маань “томоотой” байсан бололтой. Эргүүлд гарсан Баянзүрх дүүргийн цагдаагынхан эхний өдрийн байдлаар элдэв хэрэг зөрчил гараагүй тухай мэдээлсэн юм.
Тэгээд ч “Hi Fi records”-ынхон дэг журамтай, нарийн зохион байгуулсан. Наадмын үеэр “журамлагдаагүй” нэг л зүйл байсан нь шар айраг. Угаас түүнгүй амьд хөгжмийн тоглолт гэдэг давсгүй хоолтой адил байлгүй. “АПУ”-ийн 500 гр-ийн савалгаатай “Нийслэл”, “Боргио” 2000 төгрөгөөр сайн “гүйж” байсан. Ундааны хувьд ийм. Харин хүнсний тухайд ярьвал mr.Chicken-ий 3900-24900 төгрөгийн үнэтэй иж бүрдэл, бусад гэрээт газрын түргэн хоол эрэлт хэрэгцээ ихтэй байв. Гэхдээ тэдний үнэ нь хоолны амт хэмжээнд төдийлөн хүрэхгүй байсан юм. Оройн сэрүүний үеэр нэг удаагын кофег хоёр аяганд хуваан хийж 1000 төгрөгөөр зарсан газар ч залуусын хэлснээр “бурзайсан” болов уу. Гаднаас ямар ч төрлийн хоол хүнс оруулах боломжгүй тул хэлсэн үнийг нь бушуухан төлөөд, өгсөн зүйлийг нь аргагүй л авцгаалаа.
Тэнгэрт гялалзах одод хичнээн олон боловч
Тэргэл сар чи ганцхан билээ
Сая саяараа хүмүүс байх боловч
Сайхан чи минь ганцхан билээ...хэмээн үзэгчид хоршин дуулж эхэлсэн нь тайзан дээр L-Guards-ууд гарч ирснийх байв. Playtime-ийн хууччуул ирж, үзэгчид ч тайз руу улам ойртож эхэллээ. Тэдний араас Mohanik, Daisy, Vatame, The Pips, A-sound зэрэг хамтлагууд тоглосон. Үзэгчид ч хуучны андаа харсан мэт баярлан, даган дуулж, уярч, бүжиж, үсэрцгээж эхэллээ. “Морьтой ч болоосой” гэж мөрөөдөж, “Дурлал чи надаас юу хүснэ вэ” хэмээн бодлогширох “Уранхай ч гэсэн кет”-ээ угласан залуусын “Зүйрлэшгүй амар амгаланг” мэдэрч чаддаг, тэдний “Hiding place” нь “Монгол шилтгээн” байв уу гэлтэй.
“Playtime 2010” түрүү жилийхтэй адил хуртай болж өнгөрлөө. Гэвч рок хөгжмийн хэмнэлд автсан залууст бороо бол юу ч биш бололтой. Угаас цаг агаарыг захиалах биш, хэрвээ тийм боломж гарвал тэд бүрхэг өдөр, борооны үүлийг л сонгох байсан биз.
Жил бүр мотоциклчид цуглан ирж, төмөр хүлгүүдээ эгнүүлэн тавьсан нь сүртэй харагддаг. Энэ жил ч савхин хүрэм, урт үст байкерууд салхи татуулан хүнгэнэсээр ирлээ. Тус наадмын үеэр “Нимбэгнүүд”-ийн төрсөн өдөр тохиож, тэд долоон нас хүрсэн. Үзэгчид төрсөн өдрийн дууг тэдэнд зориулан дуулж, хамтлагынхан ч тайзан дээр гарахаас урьтан баяраа тэмдэглэсэн харагдана лээ.
Монголын амьд хөгжмийн эцгүүд “Nisvanis”, “Bulsara”, “Аясын салхи” хамтлагууд наадмын хоёр дах өдөр, хаалтын үеэр тоглосон. Тэднийг тоглох үед үзэгчид бараг л галзуурч байсан биз. Энэ жилийн tribute буюу дурсамж хамтлага нь“Madness” байв.
Чи намайг орхиод гарлаа
Өрөөнд сэрүү татлаа
Хайрт минь явбал яв даа
Цонхон дээр ялаа суулаа
Цонхны цаана бороо шаагилаа
Чи минь даарвал яана даа... хэмээн тэднийг дуулж эхлэхэд, энэхүү мөртүүд кино хальс болон жирэлзэж, нүдний өмнүүр өнгөрөх шиг. Тэд дурсамж хамтлаг болохын зэрэгцээ хүмүүсийг ч өнгөрсөн үе рүү нь дагуулан явж, цаг хугацааны аялал хэсэгхэн зуур хийгээд ирсэн юм.
Зарим нэг дутагдалтай зүйл байсан ч амьд хөгжмийн шүтэн бишрэгчид хоёр өдөр ийнхүү Гачууртын “дэнж хотойтол” сайхан наадлаа.
2010.8.7,8

Битбоксчдын нүргээнтэй үдэш

Тайзан дээр хоёр залуу гарч, үзэгчдийн өмнө чадвараараа өрсөлдөнө. Ялсан нь дараагийн шатанд шалгарч, ялагдсан нь гэрийн зүг...Гэхдээ энэ тулаанд хэн ч гэмтэж бэртээгүй. Зодоон биш. Нэг нэгнээ үгээр “идэхгүй”, хип хоп биш.
Royal fm 98.9-ын хамт олны зохион байгуулсан “Хатан туулаа хайрлая” үйл ажиллагааны хүрээнд өнгөрсөн баасан гаригт битбоксчид ийнхүү тулалдаж, аваргаа шалгаруулсан юм. Хоёр дах жилдээ болж буй уг тэмцээнд 20 хүн, дөрвөн хамтлаг оролцсон. Шүүгчээр залуусын сайн танил Ray буюу Б.Нарандэлгэр, “Royal beat” клубын тэргүүн С.Баярмөнх, битбоксчин М.Нямдорж нар ажилласан юм. Тэмцээнд оролцогчид сугалааны дагуу хоёр хоёроороо гарч, өрсөлдсөн бөгөөд эцсийн шатыг үзэгчид шүүлээ. Хоолойны хүч, амьсгалын зөв хуваарилалт шаарддаг энэ төрлийн үзүүлбэртээ залуус шинэ шинэ санаа нэмж, бүтээлч сэтгэлгээгээр хандсан нь ажиглагдаж байв.
Чадвартай байхаас гадна бусдаас онцгой, өвөрмөц сэтгэж ямарваа зүйлийн түрүүг авдаг шүү дээ. Тэгвэл оролцогчдоос ялгарч, хамгийн содон байж чадсан нь Есүжин. Тэрбээр тэмцээний эмэгтэй ганц оролцогч байсан ч эрчүүдэд мөчөөгөө тийм ч амар өгөөгүй. “Монголын төдийгүй дэлхийн битбоксын ертөнцөд эрчүүд ноёлдог. Эмэгтэй хүний хоолой ч тэднийхийг гүйцэхгүй гэдэг. Харин Есүжин үүнийг үгүйсгэж чадлаа. Тэр ялгарч байна” хэмээн шүүгчид түүнд урам хайрлав.
Эрчүүдийн тоглоом хатуу гэгчээр битбоксчид ач тач “тулалдан” байсан ч тэмцээний дараа тэд нөхөрсгөөр гар барин, хэн хэндээ амжилт хүсэж, зарим нь бүр тэврэлдэж байгаа харагдсан. “Бие биенээ үнссэн ч болно шүү” хэмээн хөтлөгч тэднийг “цаашлуулсан”.
Шөнө дунд хүртэл үргэлжилсэн тэмцээний нэгдүгээр байрт С.Билгүүн, хоёрт М.Мөнхбаатар, гуравдугаарт Э.Банзрагч нар шалгарсан юм. “Улаанбаатарын үдэш намуухан” хэмээн дуулдаг бол битбоксчид, үзэгчдийн хувьд энэ орой нүргээнтэй, шуугиантай басхүү таашаалтай болж өндөрлөлөө.
2010.8.9

Анхны сурвалжлага байж билээ,байж билээ,баййжж биййлээ

ОРДНЫ СҮР ЖАВХЛАН, ТАРИАЧДЫН ЭГЭЛ АМЬДРАЛЫГ ХАРУУЛСАН ТОГЛОЛТ

Монгол, Солонгос хоёр улс найрамдалт харилцаа тогтоосны 20 жилийн ой энэ онд тохиож буйтай холбогдуулан 2010 оныг Монгол дахь Солон госын жил болгон зарласан билээ. Тус ажлын хүрээнд өнгөрсөн пүрэв гаригт Соёлын төв өргөөнөө БНСУ-ын ардын урлагийн тоглолт болсон юм.

Тоглолтод оролцсон уран бүтээлчид төдийгүй тайз засал, гэрэлтүүлэг, дуу техник, зохион байгуулагч гээд арын албанд ч солонгосчууд ажиллалаа. Даяаршиж буй дэлхийн улс үндэстнүүд соёл урлаг, хувцас, техник технологи гээд ялгарах зүйлгүй болсон. Тэгвэл аль ч орны хувьд тэрхүү олон логоос ялгарах гол зүйл нь үндэсний уламжлал, ардын урлаг байдаг. Түүгээр дамжуулан тухайн улс орны үүх түүх, зан заншил, аж амьдралыг харж болдог.

“Монголчууд орчин үеийн Солонгосын соёл, дуу хөгжмийг сайн мэднэ. Харин уламжлалт соёл, ардын дуу бүжгийг төдийлэн мэдэхгүй. Тиймээс үндэсний соёл урлагийг таниулах зорилгоор өнөөдрийн тоглолтыг зохион байгуулж байна” гэж БНСУ-аас Монголд суугаа Элчин сайд Жон Ил хэлсэн юм.
Кён Ги их сургуулийн профессор, Солонгосын бүжгийн холбооны дэд ерөнхийлөгч Юүн Ми Рагийн удирдсан “Юүн Ми Ра” чуулгын бүжигчид тоглолтын салхийг хагалав. Бүжигчин бүсгүйчүүд хаанд магтаал, ерөөл өргөж буй утгатай “Хянбальтай”, бие биесээ түших амьдралын жам ёс, хайр сэтгэлийн тухай “Рапс” цэцгийн бүжиг, тариачин ардаас үүсэлтэй “Жангу бөмбөрт бүжиг” бүжлээ.
“Юүн Ми Ра” чуулгынхан тус улсын бүжгийн уламжлалт дэг жаягийг орчин үеийн хэв маягтай хослуулдаг онцлогтой. Үүний дараа түүхэн киноноос олонтаа харсан түшмэдийн хувцастай, гартаа дэвүүр барьсан залуу гарч ирсэн нь Солонгосын нэрт дуучин И Хи Мүн байлаа. Тэрбээр бөөгийн дуудлагаас үүссэн “Чанбүтарён” дуу, “Тэ Жан Гүм” киноны “Унара”-гаар олны сонорыг мя лаасан юм.

“Монголчууд найрсаг зантай ард тү мэн юм. Бас нүүрний төрх нь бидэнтэй төстэй санагдлаа.
“Унара” дууг сайн мэддэг бололтой. Даган дуулж, сайхан хүлээж авсанд нь баярлаж байна”
хэмээн тэрбээр сэтгэгдлээ хуваалцлаа. Тоглолтын үеэр хуучир, ятгын аялгуу эгшиглэсэн нь их л танил, дотно санагдаж байв. Мөн Солонгосын үндэсний хөгжмийн чуулга “Халуун элгэн нутаг” дууг хөгжимдлөө. Монголчуудын сэтгэлд шингэсэн, бараг л хоёр дахь төрийн дуулал болсон уг бүтээлийг тэд тун ч чадварлаг тоглосон.

Түүнчлэн ардын урлагийн “Ён Хи” чуулган тариачдын амьдралыг харуулсан үзүүлбэрийг толилуулсан юм. Уран бүтээлчид ирмэгцээ тоглолтын бэлтгэлд орсон учраас гадуур явж амжаагүй гэсэн. Тоглолтын дараа манай орны түүх, дурсгалын газруудаар явж, ардын урлагийн тоглолт үзэн, Тэрэлжийн үзэсгэлэнт байгальд амрахаар тэсэн ядан хүлээж буйгаа бүжигчид хэлж байсан юм.

Солонгосын соёлын өдрүүдийн хүрээнд зохиогдож буй спорт, урлагийн тоглолт, үзэсгэлэн, кино өдрүүд нь хоёр орны ард түмний дотносох гүүр болж байгаа тухай зохион байгуулагчид нь ярьж байлаа.